Tarihin kırılma noktası: Dünyanın kaderini değiştiren ve yolu İznik’ten geçen 100 dev isim

I. Bölüm: Antik Grek, Bithynia ve Roma İmparatorluğu Dönemi (MÖ 316 – MS 4. Yüzyıl)

1. Antigonos I Monophthalmos: Büyük İskender’in efsanevi generali. MÖ 316'da şehri ilk kuran ve kente kendi adından mülhem Antigoneia diyen lider.

2. Lysimakhos: İskender’in bir diğer generali. Antigonos'u yenerek şehri aldı ve kente sevgili eşinin adı olan Nikaia ismini verdi (İznik adı buradan türemiştir).

3. Nikaia (Mitolojik Figür): Şehre adı verilen, mitolojide nehir tanrısı Sangarios (Sakarya) ile Kybele'nin kızı olan su perisi.

4. Bithynia Kralı Zipoites: MÖ 279'da şehri ele geçirip Bithynia Krallığı'nın başkenti yapan ve adına altın sikkeler bastıran hükümdar.

5. I. Nikomedes (Bithynia Kralı): Zipoites'in oğlu. İzmit'i (Nicomedia) kurup başkent yapsa da babasından miras kalan İznik'in bölgesel gelişimine ve ticari gücüne büyük katkı sunmuştur.

6. I. Prusias (Bithynia Kralı): Bithynia Krallığı'nın sınırlarını genişleterek Nicaea'yı krallığın en önemli askeri ve ticari merkezlerinden biri yapan hükümdar.

7. Hannibal Barca: Dünyanın gelmiş geçmiş en büyük askeri dehalarından olan Kartacalı general. Romalılardan kaçarak Bithynia Kralı I. Prusias'a sığınmış ve krallığın kalbi olan bu coğrafyada (İznik-Gebze hattında) Bithynia ordusuna askeri danışmanlık yapmıştır.

8. II. Prusias (Bithynia Kralı): Nicaea'da kendi adına devasa gümüş sikkeler bastıran ve İznik'i tapınaklar, imar faaliyetleriyle donatan Bithynia Kralı.

9. IV. Nikomedes (Bithynia Kralı): Bithynia'nın son kralı. Ölümüyle birlikte İznik dahil tüm krallık topraklarını Roma İmparatorluğu'na miras bırakmış, şehrin görkemli Roma ihtişamına geçişinin yolunu açmıştır.

10. Hipparkhos (İparhos): İznik doğumlu. Astronominin babası sayılır. Trigonometriyi bulan, ilk küresel yıldız haritasını çıkaran dahi bilim insanı.

11. Sporus (Nikaialı Sporus): İznik doğumlu. Antik Çağ'ın ünlü matematikçi ve astronomu. Dairenin kareleştirilmesi problemi üzerine çalışmıştır.

12. Parthenius (Nikaialı Parthenius): İznik doğumlu. Roma edebiyatını derinden etkileyen şair ve gramer bilgini. Ünlü şair Virgilius’un hocasıdır.

13. Julius Caesar: Roma’nın efsanevi lideri. Bithynia seferi sırasında yolu İznik'ten geçmiş, şehirde adına onur sikkeleri basılmıştır.

14. Genç Plinius (Plinius): İmparator Traianus döneminde Bithynia Valisi. İznik’teki devasa Roma tiyatrosunun ve hamamların inşasını mektuplarında detayla rapor eden yazar.

15. İmparator Hadrianus: MS 123'teki büyük depremden sonra İznik'i neredeyse sıfırdan inşa ettiren ve meşhur sur kapılarını başlatan Roma İmparatoru.

16. İmparator Claudius: İznik surlarının ilk ciddi savunma hattını ve ana taş işçiliğini başlatan imparator.

17. İmparator Septimius Severus: İznik'i çok seven, kentte kendi adına devasa spor oyunları ve festivaller düzenleten Roma hükümdarı.

18. İmparator Caracalla: İznik'e "Metropolis" unvanını veren ve şehri sık sık ziyaret eden Roma İmparatoru.

19. Dio Cassius (Dion Kassiyos): İznik doğumlu. 80 cilttlik devasa Roma Tarihi kitabını yazan, Roma İmparatorluğu'nun en ünlü tarihçisi ve konsülü.

    
    

II. Bölüm: Hristiyanlık Tarihi ve Büyük Konsiller Dönemi (MS 4. – 11. Yüzyıl)

20. İmparator I. Konstantin (Büyük Konstantin): MS 325 yılında Hristiyanlık tarihinin en önemli kırılma noktası olan 1. Ekümenik Konsili İznik Senato Sarayı'nda toplayan imparator.

21. Azize Helena: İmparator Konstantin'in annesi. İznik'teki ilk kutsal kiliselerin ve yapıların banisidir.

22. Hosius (Cordoba Piskoposu): 1. İznik Konsili’ne Batı dünyasını temsilen başkanlık eden en kıdemli ve gizemli din adamı.

23. Eusebius (Nikomedia Piskoposu): Dönemin en güçlü dini figürlerinden biri. İznik'teki konsilde Arius'un en büyük siyasi hamisi olmuştur.

24. Eusebius (Kayserya Piskoposu): Ünlü kilise tarihçisi. İznik Konsili'nde yaşanan tüm teolojik tartışmaları günümüze aktaran en önemli kaynak yazar.

25. Aziz Nikolaos (Noel Baba): Demre piskoposu. Tarihi kayıtlara ve anlatılara göre 1. İznik Konsili’ne katılmış, hatta tartışma esnasında Arius'a tokat atmıştır.

26. Alexander (İskenderiye Piskoposu): Konsilde Ortodoks inancın (İsa'nın tanrısallığı) bayraktarlığını yapan lider din adamı.

27. Eustathius (Antakya Piskoposu): Konsil açılışında İmparator Konstantin'i kapıda karşılayan ve açılış nutkunu okuyan ünlü hatip.

28. Macarius (Kudüs Piskoposu): Konsilde hazır bulunan ve Kudüs'teki kutsal mekanların Hristiyanlaştırılması için İznik'te Konstantin'den onay alan piskopos.

29. Marcellus (Ankara Piskoposu): Konsilde "İznik Amentüsü"nün (Nicene Creed) kaleme alınmasında aktif rol oynayan Anadolu piskoposu.

30. Theognis (İznik Piskoposu): Konsil döneminde İznik'in yerel piskoposudur. Ariusçu fikirleri desteklediği için bir süre sürgün edilmiştir.

31. Arius: İsa'nın sadece bir insan/peygamber olduğunu savunan ve öğretisi İznik Konsili'nde lanetlenerek aforoz edilen İskenderiyeli ünlü din adamı.

32. Aziz Neofitos: İznik doğumlu. Roma zulmü döneminde inancından vazgeçmeyerek İznik Gölü kenarında şehit edilen erken dönem Hristiyan azizi.

33. İskenderiyeli Athanasius: Henüz genç bir diyakonken İznik Konsili'ne katılan ve Hristiyan teolojisinin temelini atan düşünür.

34. İmparator VI. Konstantinos: MS 787 yılında İznik Ayasofya Kilisesi'nde toplanan 2. İznik Konsili'nin (7. Ekümenik Konsil) imparatoru.

35. İmparatoriçe İrini: Hristiyanlıkta "İkona Kırıcılık" dönemine son veren 2. İznik Konsili'ni bizzat yöneten Bizans'ın en güçlü kadını.

36. Artabasdos: 8. yüzyılda İznik surlarının arkasına sığınarak Bizans tahtını ele geçirmek için isyan başlatan general.

37. Gazi Abdulvahap: Emeviler döneminde İznik'i kuşatan İslam ordularının efsanevi komutanı ve sancaktarı. Mezarı bugün İznik'e bakan en yüksek tepededir.

    
    

III. Bölüm: Selçuklu Devleti, Haçlı Seferleri ve İznik İmparatorluğu (1075 – 1261)

38. Kutalmışoğlu Süleyman Şah: 1075 yılında İznik'i fethederek kenti Anadolu Selçuklu Devleti'nin ilk başkenti yapan vizyoner kurucu sultan.

39. I. Kılıç Arslan: I. Haçlı Seferi sırasında İznik'i kuşatan devasa ordulara karşı surları destansı bir şekilde savunan lider.

40. Porsuk Bey: Selçuklu Devleti'nin ünlü komutanı. İznik kuşatmasında Haçlı ordularına karşı dışarıdan yıpratma savaşlarını yönetmiştir.

41. Godefroy de Bouillon: I. Haçlı Seferi'nin başkomutanı. 1097'de İznik'i haftalarca muhasara altında tutan efsanevi şövalye.

42. Bohemond (Taranto Prensi): İznik surları önünde Selçuklu ordusunu bozguna uğratan ünlü Haçlı lideri.

43. Raymond (Toulouse Kontu): İznik Kuşatması'nda güney surlarına saldıran ve ordusuyla şehri açlığa mahkum eden Fransız kontu.

44. İmparator I. Aleksios Komnenos: Haçlılar tam şehri yağmalayacakken Selçuklularla gizlice anlaşıp, İznik'in savaşsız bir şekilde Bizans'a teslim edilmesini sağlayan imparator.

45. İmparator II. İoannis Komnenos: Haçlı Seferleri sonrasında İznik'i Anadolu harekatları için ana askeri üs haline getiren hükümdar.

46. İmparator Manuel Komnenos: İznik surlarını devasa kulelerle tahkim eden ve kent içinde saraylar inşa ettiren ünlü Bizans imparatoru.

47. Alexios III Angelos: Haçlılar İstanbul'u basınca tahttan kaçan, ömrünün son yıllarını İznik'te sürgün olarak geçirip burada ölen Bizans İmparatoru.

48. I. Theodoros Laskaris: 1204'te İstanbul Latinler tarafından yağmalanınca İznik'e gelerek İznik İmparatorluğu'nu kuran hükümdar. Mezarı İznik'tedir.

49. Konstantin Laskaris: İstanbul düşmeden hemen önce halk tarafından imparator ilan edilen, İznik'in müdafaasını organize eden komutan.

50. III. İoannis Vatatzes (Aziz John): İznik İmparatoru. Şehri bilim, tarım ve ticaret vahası yapmış; ölümü sonrası "Aziz" ilan edilmiştir.

51. II. Theodoros Laskaris: İznik doğumlu. İmparator ve filozof. İznik'te kurduğu İmparatorluk Okulu ile kenti "Hellas'ın Felsefe Merkezi" ilan etmiştir.

52. IV. İoannis Laskaris: İznik doğumlu. Henüz çocuk yaşta tahta geçen ancak gözlerine mil çekilen trajik İznik İmparatoru.

53. VIII. Mihail Palaiologos: İznik'te taç giyen, 1261'de İstanbul'u Latinlerden geri alarak Bizans İmparatorluğu'nu yeniden dirilten hükümdar.

54. Georgios Akropolites: İznik İmparatorluğu'nun Başbakanı (Megas Logothetes) ve dönemin en büyük diplomat-tarihçisi.

55. Georgios Pachymeres: İznik doğumlu. Bizans'ın en ünlü matematikçi, filozof ve tarih yazarlarından biri.

56. Niketas Khoniates: İstanbul'un feci yağmasından kaçarak İznik sarayına sığınan ve Haçlı dehşetini dünyaya duyuran ünlü vakanüvis.

57. Nikephoros Blemmydes: İznik Akademisi'nin başındaki dahi teolog ve bilim insanı.

58. Nikephoros Gregoras: Yolu İznik'ten geçen, Bizans'ın astronomi reformları ve tarih yazıcılığında zirve ismi.

59. Theodore Metochites: Kariyerinin erken döneminde İznik'te yaşayan, ünlü "İznik Methiyesi"ni yazan devlet adamı ve düşünür.

60. Patrik II. Germanos: Ortodoks Patrikliği makamını İznik'e taşıyarak kenti Ortodoks dünyasının dini başkenti yapan din adamı.

IV. Bölüm: Osmanlı İmparatorluğu Dönemi (Siyaset, İlim ve Çini Sanatı)

61. Osman Gazi: İznik'i Türk topraklarına katmak için ilk kuşatmayı başlatan Osmanlı kurucusu.

62. Orhan Gazi: 1331 yılında İznik'i fethederek kenti bir Türk-İslam kültür merkezine dönüştüren padişah.

63. Nilüfer Hatun: Orhan Gazi'nin eşi. İznik'te kendi adına yaptırdığı muazzam imaret (Bugün İznik Müzesi) ile şehre damgasını vurmuştur.

64. Süleyman Paşa: İznik'te Osmanlı tarihinin ilk medresesini kurarak Osmanlı eğitim sisteminin temelini atan devlet adamı.

65. İbn Battuta: 14. yüzyılda İznik'i ziyaret eden, Orhan Gazi ve Nilüfer Hatun ile bizzat görüşüp şehri öven efsanevi seyyah.

66. Davud-i Kayserî: Osmanlı Devleti'nin ilk rektörü (Başmüderrisi). Ömrünü İznik Medresesi'nde ders vererek geçirmiştir.

67. Taceddin Kürdi: Davud-i Kayserî'nin vefatının ardından İznik Medresesi'nin başına geçen ikinci büyük Osmanlı akademisyeni.

68. Alâeddîn Ali Esved (Kara Hoca): İznik'te açtığı ders halkalarıyla Osmanlı adalet ve kadılık sisteminin çekirdeğini oluşturan alim.

69. Molla Fenarî: Osmanlı Devleti'nin ilk Şeyhülislamı. Gençliğinde İznik'e gelerek ulema basamaklarını burada tırmanmıştır.

70. Şeyh Bedreddin: İsyan hareketinden önce Çelebi Mehmed tarafından bir süre İznik'te zorunlu ikamete tabi tutulmuştur.

71. Şeyh Kutbuddin İzniki: İznik doğumlu. Yıldırım Bayezid dönemi fıkıh ve tasavvuf alimi.

72. Molla Yegan: Fatih Sultan Mehmed dönemi fıkıh otoritelerinden; yolu sık sık İznik medreselerine düşen ulema figürü.

73. Mevlana Taceddin İbrahim: Fatih döneminin tanınmış alimlerinden. Ömrünün son yıllarında İznik'e yerleşmiş ve burada vefat etmiştir.

74. Çandarlı Kara Halil Hayreddin Paşa: Osmanlı'nın ilk veziriazamı. İznik'teki meşhur Yeşil Cami'yi yaptıran devlet adamı.

75. Çandarlı Ali Paşa: I. Bayezid dönemi veziriazamı. İznik'te büyük imar faaliyetleri yürütmüştür.

76. Çandarlı I. İbrahim Paşa: II. Murad dönemi veziriazamı. İznik'teki aile mezarlığında yatan güçlü bürokrat.

77. Çandarlı II. Halil Paşa: Fatih Sultan Mehmed'in idam ettirdiği ünlü veziriazam. Mezarı ve türbesi İznik'tedir.

78. Çandarlı II. İbrahim Paşa: II. Bayezid dönemi veziriazamı. Ailenin İznik'teki vakıf geleneğini devam ettirmiştir.

79. Yıldırım Bayezid: Şehirde kendi adına cami ve hamamlar yaptıran, İznik ulemasını himaye eden Osmanlı padişahı.

80. I. Mehmed (Çelebi Mehmed): Fetret Devri'nin yıkımından sonra İznik'i yeniden toparlayan padişah.

81. II. Murad: İznik'teki tasavvufi hayata büyük destek veren, şehri sık sık ziyaret eden sanatkâr ruhlu sultan.

82. Fatih Sultan Mehmed: İstanbul'un fethinden önce İznik merkezli Çandarlı ailesiyle büyük bir siyasi satranç oynayan imparator.

83. Kanuni Sultan Süleyman: İznik'i ziyaret ederek buradaki çini atölyelerini Saray'ın resmi hamiliğine alan padişah.

84. Malkoçoğlu Mehmed Bey: Ünlü akıncı beyi. İznik'te bulunan muazzam mezarıyla kentin askeri hafızasını simgeler.

85. Hayâlî (Hayali Bey): İznik doğumlu olduğu rivayet edilen, 16. yüzyıl klasik Türk şiirinin büyük dehası.

86. Silahdar Damat Ali Paşa: İznik doğumlu. III. Ahmed dönemi Osmanlı Sadrazamı.

87. Evliya Çelebi: 17. yüzyılda İznik'i sokak sokak gezen; çini fırınlarını Seyahatname'sinde ölümsüzleştiren büyük seyyah.

88. Kâtip Çelebi: Ünlü coğrafya eseri Cihannüma'da İznik'in idari, ilmi ve coğrafi yapısını inceleyen bilgin.

89. Baba Nakkaş: Fatih döneminin saray başnakkaşı. "Mavi-Beyaz" porselen stilinin İznik çinilerindeki estetik babası.

90. Şah Kulu: Kanuni dönemi saray nakkaşı. Efsanevi Saz Yolu üslubunu İznikli ustalarla buluşturan sanatçı.

91. Ebu'l-Vefa: 16. yüzyılda İznik'teki çini loncalarını yöneten efsanevi çini ustası.

92. Mimar Sinan: Süleymaniye vb. camiler için milyonlarca çiniyi bizzat İznik'teki fırınlara sipariş eden dahi mimar.

93. Hacı Musa: İznik Yeşil Cami'nin mimarı. Erken dönem Osmanlı mimari üslubunu İznik'te şekillendiren usta.

94. Sarı Saltuk: Anadolu ve Balkanlar'ın Türkleşmesinde büyük rol oynayan, İznik'te de makam mezarı bulunan efsanevi derviş.

    
    

V. Bölüm: Yakın Çağ, Arkeolojik Keşifler ve Modern Dönem

95. Charles Texier: 19. yüzyılda İznik’e gelerek kentin antik yapılarını muazzam çizimlerle Avrupa'ya ve dünyaya tanıtan Fransız arkeolog.

96. Léon de Laborde: 1838 yılında İznik'in gravürlerini çizerek şehrin Osmanlı son dönemindeki görsel hafızasını kayıt altına alan sanatçı.

97. Erdal Özyağcılar: İznik doğumlu. Türk sinema ve tiyatrosunun usta aktörü.

98. Halil Ergün: İznik (Müşküle) doğumlu. Türk sinemasına damga vurmuş, sayısız ödül sahibi kült aktör.

99. Tarık Tarcan: Sinema ve televizyon dünyasının ünlü ismi. Uzun yıllar hayatının önemli bir kısmını İznik'te geçiren popüler figür.

100. Mustafa Kemal Atatürk: Kurtuluş Savaşı sırasında İznik coğrafyasının stratejik önemini bizzat komuta eden ve Cumhuriyet döneminde İznik'in modern tarım odaklı gelişimi için ilk direktifleri veren kurucu liderimiz.